xxxxxxMichael Haneke / Caché (2006)
Een selectie uit interviews met Michael Haneke over zijn filmwerken
---------------------------------------------------------------------------
I. Uit het artikel ‘Krabben waar het jeukt’, door Paul Hegeman / VPRO gids feb. '06
(..) al mijn films gaan over schuld (..) Zo’n vijftig jaar geleden hebben de Fransen zich flink misdragen in Algerije, maar het collectieve geheugen van het land heeft dat snel verdrongen. Zoals er in mijn vaderland niemand tijdens de tweede wereldoorlog nazi schijnt te zijn geweest. Iedereen bleek achteraf gezien ineens een slachtoffer. Het is een soort benepenheid die mij razend maakt. Belangrijk(..) voor de film is dat mijn hoofdpersoon besluit niet te reageren op dat verdrongen schuldgevoel. Hij slikt gewoon wat pillen om te kunnen slapen, zoals wij Westerlingen voortdurend pillen moeten slikken om de crisis in onze doorgedraaide consumptiemaatschappij te kunnen trotseren. Hij is gewoon laf. (..)
Paul Hegeman: Zoals vaak bij u staat ook in Caché het thema van het slechte geweten weer centraal. Waarom is dit zo kenmerkend voor onze tijd?
[Het is niet zo dat] dat het met de mensheid beter ging voor het audiovisuele tijdperk, maar we hadden genoeg aan onze eigen kleine leefwereld. Nu wordt je onafgebroken gebombardeerd met vreselijke beelden uit alle windstreken. Natuurlijk wordt ons schuldgevoel daardoor vergroot. Maar dat is nog niet eens het ergste: de grote ellende is dat de media doorgaans een vervalst beeld geven van de werkelijkheid. Zij kiezen met opzet de meest spectaculaire en schokkende beelden en bieden ons daarmee een volledig gemanipuleerde werkelijkheid. Ik ben in mijn leven nauwelijks met fysiek geweld geconfronteerd geweest, maar als ik op de tv af ga, moet ik wel geloven dat op elke hoek van de straat gevaar loert. We leven in een spektakelmaatschappij die ons authentieke bestaan wil vervangen door een schijnwereld.
(..) angst speelt een grote rol in onze huidige samenleving. “We zouden alles doen om niets te verliezen”, is de sleutelzin van Caché.
---------------------------------------------------------------------------
II. Uit het artikel ‘Deken over het hoofd’, door Dana Linssen / Filmkrant feb. '06
"Wat we als volwassenen proberen te doen is onze schuld verdringen. Want we hebben allemaal van die verborgen episoden in ons leven. Van die dingen waar we liever niet aan denken. Waar we ons schuldig over voelen. De verhouding tussen het geïndustrialiseerde Westen en de Derde Wereld, hoe we omgaan met de ouderen en zieken in onze eigen maatschappij. We nemen allemaal slaappillen en drinken te veel. En dan doneren we wat geld aan een goed doel om onze schuld af te kopen. Maar ieder van ons trekt 's nachts de dekens over zijn hoofd en hoopt dat de nachtmerries niet te erg zullen zijn.’
(..) ‘We willen het niet weten. Het vergeten is ons wapen tegen ons slechte geweten. De kunst is een wapen te vinden tegen die zijnsvergetelheid. Ik weet niet of er een alternatief is. Misschien is de mens wel tot zijnsvergetelheid gedwongen om te kunnen overleven. Ik kan er alleen maar op blijven wijzen. Antwoorden heb ik niet. De maatschappij waarin we leven is gedrenkt in geweld. Dat laat ik in mijn films zien, omdat ik er bang voor ben. En omdat ik denk dat het belangrijk is dat we erover nadenken, erop reflecteren. Al mijn films gaan over dingen die ik sociaal relevant vind. Al mijn films gaan over mijn eigen angsten. Ik houd me met zaken bezig die ik beklemmend vind. Dat vind ik ook dramatisch interessant. En mijn films zijn een reactie op de door Hollywood gedicteerde mainstream cinema, die denkt alle antwoorden in pacht te hebben. Ik haat filmboodschappen. Elk antwoord dat je als filmmaker geeft reduceert de medewerking van de toeschouwer aan de film. Daarom probeer ik in al mijn films de toeschouwer te betrekken, te activeren. Als je als filmmaker een oplossing geeft voor wat er in je film gebeurt, dan zegt het publiek "oh, ja, bedankt", haalt zijn schouders op en loopt verder. Dan heb je niets bereikt.’
